-
Zapataleli Paval (झपाटलेली पावलं)
माणूस जात्याच 'एक्सप्लोरर' आहे. आपल्याला पडलेल्या प्रश्नांची उत्तरं तो शोधत राहिला, त्यातूनच त्याचं जगणं घडत गेलं. अशाच काही आधुनिक फिरस्त्यांच्या या गोष्टी. यातला प्रत्येकजण आपलं सुखासीन आयुष्य सोडून बाहेर पडला. कुणाला नवनव्या गोष्टींचा, ठिकाणांचा, पदार्थांचा शोध घ्यावासा वाटला... कुणी इतिहासाच्या शोधार्थ निघालं, कुणाला डोक्यातल्या नवनव्या कल्पना प्रत्यक्षात उतरवाव्याशा वोटल्या, कुणाला मनातल्या अस्वस्थतेला वाट करून द्यावीशी वाटली... तर कुणाला स्वतःचा शोध घ्यावासा वाटला. निसर्ग, पर्यावरण, विज्ञान, इतिहास, समाज, संस्कृती, परंपरा, चालीरीती यांतल्या अनाम, खडतर वाटा धुंडाळताना त्यांच्या साथीला होती... झपाटलेली पावलं!
-
Man Rutale Kshan (मन रुतले क्षण)
तीस वर्षांपूर्वी एक तरुण चाकोरीतलं आयुष्य जगणं नाकारून देशभर फिरतो. कधी एकटा, कधी सोबत बायको. कधी ईशान्येकडच्या अरुणाचल प्रदेश- नागालँड-असाम या राज्यांत, कधी मध्य प्रांतातल्या आदिवासी भागात, तर कधी महाराष्ट्राच्या कानाकोपऱ्यात. कधी शिक्षकाच्या भूमिकेत, कधी पत्रकाराच्या, तर कधी निव्वळ फिरस्त्याच्या. या उमेदीच्या काळात त्याला जे बघायला, अनुभवायला, शिकायला मिळतं ते अस्सल अन् अतरंगी आहे. त्या अतरंगी अनुभवांच्या गाठोड्यातले हे काही क्षण. जगण्याचं दर्शन घडवणारे. चांगले-वाईट, सुखद - दु:खद अशा द्वैताच्या पार, धुक्यातल्या स्तब्ध पिंपळासारखे अस्तित्वाचा हिस्सा बनून गेलेले.
-
Pimpalpan Part -14 (पिंपळपान भाग-१४)
Madhu Mangesh Karnik Jaywant Dalvi Malati Damale Shobhana Shiknis Madhavi Kunte Asha Ratanji Bha.La.Mahabalआशयसमृद्ध, भावस्पर्शी कथांच्या रूपानं आजवर अनेक सिद्धहस्त लेखकांच्या लेखणीचा स्पर्श 'मेनका'चं रंगरूप खुलवत राहिला आहे. मनाचा ठाव घेणाऱ्या विलक्षण प्रवाही कथा हे 'मेनका'चं बलस्थान. मराठी भावविश्वाला गेल्या साडेपाच दशकांहून अधिक काळ गुंतवून ठेवणाऱ्या दिग्गज लेखकांच्या विविधरंगी कथा एकत्रित स्वरूपात आणणारं हे पिंपळपान....
-
Janavanatli Rekhatane (जनावनातील रेखाटणे)
नागझिरा अभयारण्यातील एका तलावाच्या काठावरील लहानशा झोपडीत मी राहत असताना, हे भलेमोठे पिंपळ माझा अविभाज्य सोबती होते. राजस्थान हे एक वाळवंट आहे हे आपल्या सर्वांना माहीत आहे. पण आम्हाला सर्वत्र मानवी वस्तीपासून दूर पाण्याचे अनेक साठे आढळले. इथेच आम्हाला अनेक पक्षी पाहायला मिळाले. मी हिमाचल प्रदेशात फिरलो. मी बर्फाच्छादित हिमालय माझ्या उघड्या डोळ्यांनी पाहिला. आणि सोलन रेल्वे स्टेशनवर असताना, मला आईच्या पाठीवर बांधलेली बाळंही दिसली, जी आश्चर्यचकित आणि गोंधळलेल्या नजरेने आपल्या सभोवतालच्या जगाकडे पाहत होती.
-
Ahitagni Rajwade - Aatmvrutt (अहिताग्नि राजवाडे -आत्मवृत्त )
ॐ शांती, शांती, शांती. माझि वाणि माझ्या मनी स्थित राहो। मन ठाव घेषो वाणीमाजी || १ ॥ प्रकट ब्रह्माचे प्रकट स्वरूप। देउनी समीप बेसो माझ्या ॥ २ ॥ मन बाणी दोन्ही घेउनी सांगाती। वेदांसी आणीती मजकडे ॥ ३ ॥ मी न जाता माझ्या कानांनी ऐकले. त्यांनी दिवसांत त्यांच्या मनाचा सराव केला. ४ ॥ ऋत मी बोलेन सत्य आचरीन। ते माझे रक्षण करो सदा ॥५॥ सदा करो माझे बक्त्याचे रक्षण। वक्त्याचे रक्षण करो सदा ॥ ६ ॥ वेद आपल्याला दोनदा सांगतात. त्रिवार शांतीसी बोला चाचे ॥ ७॥ ओम शांती शांती शांती. मी, शंकर रामचंद्र राजवाडे, आहिताग्मि, पुणे, जे येथे माझे आत्मचरित्र देण्याचे योजिले आहे त्यात मुख्यतः माझ्या गेल्या ३२ वर्षातील म्हणजे इ. स. १९१८ पासून १९५० (शके १८४० ते शके १८७२) पर्यतच्या काळातील महाराष्ट्र आणि बृहन्महाराष्ट्र यांच्या मराठी भाषाक्षेत्रातील कार्याचा व्याप केवढा मोठा आहे ते दर्शविण्याचा संकल्प केला आहे व तदनुषंगाने बाकीचे माझे केवळ त्याच्या पुष्टी करणार्थ जीवनवृत्त येणार आहे. हे माझे कार्य विशेषेकरून धार्मिक, शैक्षणिक, सांस्कृतिक आणि चाख्ययीन स्वरूपाचे आहे. या काळात भी उभ्या महाराष्ट्रात आणि महाराष्ट्राच्या बाहेर बहुतेक मोठमोठ्या शहरी, जिल्ह्यांच्या आणि तालुक्यांच्या ठिकाणी ष ठळक ठळक गाबी एकेकदा व क्वचित्त दोनदोनदा बा अधिक हिंडून आलेलो आहे. तथापि मी माझे कार्य केव्हाही स्वतः आपण होऊन स्थानिक वा बाहेरच्या पत्रांत जाहीर करण्यास दिले नाही.
-
The Modern Gurukul (द मॉर्डन गुरुकुल)
पारंपरिक संयुक्त कुटुंबाची जागा शहरी विभक्त कुटुंब घेत असल्यामुळे, एकाच आधाराखाली वाढणाऱ्या मुलांचे काय होते? 'द मॉडर्न गुरुकुल'मध्ये सोनाली बेंद्रे बेहल यांनी पालकत्वाची तीन तत्त्वे सांगितली आहेत, जी तुम्हाला परंपरा आणि आधुनिकता यांच्यात संतुलन साधण्यास मदत करतील आणि डिजिटल युगात आपल्या मुलाचे संगोपन कसे करावे हे दाखवतील. वैयक्तिक, अनुभवांवर आधारित आणि प्रामाणिक असलेले हे पुस्तक, एक निरोगी, जिज्ञासू आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, दयाळू मूल वाढवण्यासाठी आपल्या मुळांकडे परत जाण्याची गरज अधोरेखित करते.
-
Ashru Ani Shatkar (अश्रू आणि षटकार)
२०२१ - २०२४ हा काळ भारतीय क्रिकेटसाठी एका झंझावाता समान होता. ज्याची सुरवात २०२१ मधील ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यापासून झाली. एकाच दौऱ्यात आपली कामगिरी राखरांगोळी होण्यापासून ते त्याच राखेतून फिनिक्स् पक्षाप्रमाणे भरारी घेण्याप्रमाणे झाली. वर्ल्ड टेस्ट चैंपियनशिप, इंग्लंडला धूळ चारणे आणि २०२३ वर्ल्ड कपची स्वप्नवत वाटावी अशी वाटचाल. परंतू शेवटच्या क्षणी हाता तोंडातला घास ऑस्ट्रेलियाने हिरावून नेला. तरीही खचून न जाता रोहित शर्माच्या भारतीय संघाने २०२४ मध्ये, २०२३ च्या अश्रूवर षटकार ठोकून फुंकर मारली. भारतीय क्रिकेट मधील या चढ उताराचे संझगिरी शैलीतले खुमासदार लेख या पुस्तकातून एकत्रित समोर येत आहेत. हे पुस्तक क्रिकेट प्रेमींसाठी आणि भारताच्या ऐतिहासिक विजयाचा आनंद घेऊ इच्छिणाऱ्या सर्वांसाठी निश्चितच वाचनीय आहे.