-
Ratna-Pratima
रत्न- प्रतिमेचे गुंतागुंतीचे अनेक पदरी महावस्त्र श्री. भागवतांनी मोठ्या हुशारीने विणले आहे. या कथानकाला प्राचीन काळाची डूब देण्यासाठी त्यांनी अपार कष्ट घेतले आहेत. आजच्या भाषासरणीशी अपरिचित अशा अनेक संस्कृत शब्दांचा वापर त्यांनी मोठ्या चतुराईने केल आहे. ही अद्भुतरसाची वाट थोडी अवघड. तीवर फारसे कुणी पाऊल घालीत नाही. कुणी या वाटेने माता सरस्वतीच्या दालनात प्रवेश करण्याचा प्रयत्न केलाच तर अपार कष्टान्शिवाय त्याला या प्रांतात यश लाभणे अशक्यप्राय. 'मर्मभेद' कादंबरी लिहून श्री. शशी भागवतांनी या प्रांतात प्रवेश तर केलाच, पण यशाचा झेंडाही रोवला. 'रत्न-प्रतिमा' लिहून त्यांनी त्या प्रांतातला आपला शिक्का खणखणीत बंदा रुपया आहे, ही गोष्ट सिद्ध केली आहे.
-
Marmabhed (मर्मभेद)
सम्राट चन्द्रकेतु महाराज,वीरभद्र आदी सर्व लोकांच्या नेत्रात कमालीची उत्सुकता दिसू लागली. तेजस्विनीचे हृदय धडधडले. तिचे चित्त कावरेबावरे झाले. आपला प्रियकर कोण असावा याबद्दल ती नेहमी घोटाळ्यात पडत असे. आज आता तो क्षण आला होता. नेत्रात प्राण आणून तेजस्विनी त्या योध्याकडे पाहू लागली, त्या योध्याने शांतपणे आपल्या मुखावरील पातळ दूर केले. त्या मुखपटला आड लपलेला त्याचा तेजस्वी आणि सुंदर चेहरा दृष्टीस पडला; मात्र.... अचानक विद्युतपात होऊन त्याच्या प्रखर तेजाने स्थळकाळाची शुद्ध हरपावी तसा प्रकार तेथे घडला. स्वतः कृष्णांत पावलाखालील धरित्री अचानक फाटावी तसा दचकून मागे धडपडला. "युवराज कुणाल?" कृष्णांत अविश्वाने ओरडला. "युवराज कुणाल...." सम्राट महाराजांना तो धक्का अनपेक्षित होता. आनंदातिशयाने क्षणभर त्यांना मूर्च्छा आली. "युवराज.." तेजास्वीनीचे मुख क्षणभर निस्तेज बनले. तथापि, दुसरयाच क्षणी तिच्या सुंदर चेहऱ्यावर लज्जेने रक्तिमा फुलविला. वीरभद्राच्या नेत्रात अश्रू दाटून आले. "होय; युवराज कुणाल!" तो योध्दा शांतपणे म्हणाला. "परंतु निर्बल, बुद्धिहीन आणि निस्तेज युवराज नव्हे." "अशक्य... अशक्य..." कृष्णांताचा अद्यापही विश्वास बसत नव्हता.
-
Bastarche maovadi (बस्तरचे माओवादी)
दहशतवादाप्रमाणेच देशात नक्षलवादी कारवायांच्या बातम्या वारंवार वाचायला मिळतात. छत्तीसगड, महाराष्ट, बिहार, मध्यप्रदेश अशा अनेक राज्यांमध्ये नक्षलवादाचा प्रश्न गंभीर बनत चालला आहे. भारतात जाणवणारी सामाजिक विषमता, जोडीला दुष्काळ यामुळे गरीब, आदिवासी माओवादाकडे झुकले. हिंसाचारणे क्रांती होते, असे मानणाऱ्या नक्षलवादी नेत्यांना ही ही चळवळ रुजविली. मुळात माओवाद म्हणजे काय, त्याचा इतिहास, त्यात सहभागी लोक, त्यांची भूमिका, ते कुठून व का येतात, त्यांची जीवन पद्धती, त्यांचे बंड संपुष्टात येण्यासाठी सरकार करीत असलेले उपाय, राहुल पंडिता यांनी 'बस्तरचे माओवादी' मधून मीमांसा केली आहे. बस्तर मधील नक्षलवादी भागात त्यांच्याबरोबर राहून, जाणकारांशी चर्चा करून एक पत्रकाराने लिहिलेल्या या पुस्तकातून एका वेगळ्या भारताचे दर्शन होते. याचा मराठी अनुवाद चिन्मय दामले यांनी केला आहे..