-
Swapanranjan (स्वप्नरंजन )
राजू फातरफेकर हा एक महाविद्यालयीन तरुण.त्याला हीरो बनावं असं वाटत असतं. त्याला ते जमत नसतं. मुलींशी बोलांव असं त्याला वाटतं पण तेही त्याला जमात नसतं.मग एक चमत्कार होतो. त्याचा औश्यात एकदम तीन-तीन मुली येतात. त्यांची नंख खायची सवय जाते.तो धड्याक्यानं हीरो तर बनतो पण तय नंतर त्याचा आयुष्यात आलेल्या तिघिही एक एक करूँ कटतात. कुनाचं लग्न होतं, कुणाच्या पत्रिकेत मंगल असतो. राजुला त्याचा क्रीडा कैशाल्यामुळे मुंबईत नोकरी मिळत असते म्हणून आईला त्याचा लग्नाची घाई असते. मग काय घडतं? हे गीता रहस्य सोदावायचं तर 'स्वप्नरंजन' करायलाच हव.
-
Drakshakanya (द्राक्षकन्या)
द्राक्षकन्या या इथे तरुतळी एक वही कवितेची, भाकरी एक, अन सुरई एक सुरेची, आणखी एक तू जवळ गात या विजानीं अन हें न रान मग, नंदनवन तं हेची! अनुवाद या निर्जन रानात इथे या झाडाखली मी, माझ्या जवळ एक भाकरी, कवितांची एक वही आणि मद्य भरलेली एक सुरई आहे. इथे माझ्या जवळ बसून तू गात आहेस. आता हे रान, रान राहिले नसून स्वर्गातले नंदनवन म्हणतात ते माझ्यासाठी हेच आहे.
-
Maharashtratil Vakte (महाराष्ट्रातील वक्ते)
महाराष्ट्राची पवित्रभूमी ही येथील संतमहात्म्यांमुळे जशी अधिक पावन झाली तशीच महाराष्ट्रातील सरस्वतीपुत्रांच्या वाग् विलासामुळे अधिकच चैतन्यमय झाली. महाराष्ट्रातील या सरस्वतीपुत्रांच्या आशिर्वादाने अनेक वाक् पटू महाराष्ट्राला लाभले. आपल्या अमोघ वक्तृत्वाने अनेक व्यासपीठे त्यांनी गाजवली. त्या बँ. नाथ पै. श्री. म. माटे, सेतू महादेवराव पगडी, पु. ल. देशपांडे ते प्राचार्य शिवाजीराव भोसले यांसारख्या दिग्गज वक्त्यांचा परिचय महाराष्ट्रातील वाचकांना व्हावा या उद्देशाने झालेली ग्रंथनिर्मिती म्हणजे 'महाराष्ट्रातील वक्ते'.
-
Bartand Arther Rasel (बर्ट्रांड आर्थर रसेल)
एकोनिसाव्या-विसाव्या शतकातील एक विख्यात, विचारवंत व तत्त्वज्ञ म्हणून रसेलची ओळख आहे. एक गणितज्ञ, तत्त्वज्ञ, तर्कशास्त्रातील पंडित म्हणून विद्वतेच्या परिघातील त्याचे स्थान मोठे होते. असं असलं तरीही त्यांच्या व्यक्तिमात्वाचे इतर कितीतरी अधिक पैलू हेही तितक्याच तोलामोलाचे राहिले. त्याचे लिखाण मैलिक होते. गणित व तत्त्वज्ञानात त्याने स्वतंत्रपणे स्वात:च्या विचारांची मोलाची भर घातली. त्यानंतरच्या काळात जागातिक परिस्थित जे परिवर्तन आले त्याचा वेध घेउन रासलेले आपल्या वैचारिकतेचे वालन बदलले. पुढे त्याने जे विषय निवडले ते सामजिक प्रश्नान्बाबत होते. त्याविषयी लिहिताना त्याने जे लिहिले ते लोकांना समजेल आशा सुटसुटीत शैलीत. त्यामुले तो सर्व सामजिक स्तरांवर लोकप्रिय ठरला. बौद्धिक क्षमता व सामाजिक भान अखेरपर्यंत उणावले नाही. त्याच्या करकर्तृत्वाचा प्रभाव आंतरराष्ट्रीय घडामोडींवर विसाव्या शतकात अबाधित होता. रसेल्ची अव्वल दर्जाची प्रतिभा, वायरल द्रष्टेपणा आणि हाती घेतलेले काम शेवटपर्यंत पुरे करण्याची त्याची जिद्द यांचे मूळ काहीसे त्याच्या पूर्वायुष्यात, अर्थात ज्या परिस्थितीत तो लहानाचा मोठा झाला त्यात मिलते.
-
Devdi (देवडी)
किताबों से कभी गुजरो तो यूँ किरदार मिलते हैं गए वक्तों की ड्योढ़ी में खड़े कुछ यार मिलते हैं !! आयुष्यात आपल्याला अनेक माणसे भेटतात. काही कायम सोबत राहतात, काही एखाद्या वळणावर साथ सोडून जातात. अशीच काही माणसे आपल्याला पुस्तकांमधूनही भेटतात. अनेक कथा, कादंबर्‍या, कवितांमधून भेटलेली पात्रे मनात कायम रुंजी घालतात. अशीच काही नवीन पात्रे आपल्या भेटीस आली आहेत गुलजार यांच्या देवडी या नव्या कथासंग्रहामधून.
-
Bhadramukhi (भद्रमुखी)
भद्रमुखि नामक बेटावर विज्ञाननं भाकित केलेल्या ज्वालामुखीच्या उद्रेकाचं निरिक्षण करण्यासाठी वैज्ञानिकांची एक तुकड़ी येते. या बेटावर एका मानवी समूहाचंही वास्तव्य आहे. या समुहाच्या आदिम संस्कृतीचं, परंपरारिवाजांचं, जीवनसंघर्षाचं नाट्यमय आणि उत्कंठावर्धक दर्शन घडवणारी ही विज्ञान-कादंबरी. भविष्याचा वेध घेत प्रत्यक्ष घडू पहाणार्‍या एका वैज्ञानिक सत्याचारी बरोबरीन अन्वयार्थ लावणारी. एका मानवी समुहाची विजीगीषा आणि विज्ञानाच्या प्रगतिशील पावलांवरही विजय मिळवू पाहणारी निसर्गाची अदम्य शक्ति यांची परस्परसंवादी समांतरता, हे या कादंबरीचं सूत्र. विज्ञानकथा -कादंबर्‍या लिहिणार्‍या मोजक्या लेखाकांताही कसदार नि समर्थ विज्ञानकथा-लेखक म्हणून अरुण हेबळेकररांचं नाव वरच्या श्रेणीत येतं. विज्ञानाकरता विज्ञान हां अट्टाहास न बाळगता,विज्ञानाला एखाद्या व्यक्ति-रखेइतकी स्वाभाविक, जिवंत भूमिका ललित साहित्यात देणं, हे अरुण हेबळेकरांच्या लेखनाचं वैशिष्ट्य.फॅटसीची धूसरता आणि विज्ञानाची सत्यता यांची अदभुत रम्य गुंफण आणि व्यक्तिरेखांचं सूक्ष्म, मार्मिक आकलन लक्षणीय विज्ञान-कादंबरी या अर्थानं 'भद्रमुखि' निश्चितच नावाजली जाईल!
-
J.R.D Tata Yanche Patra (जेआर.डी टाटा यांचे पत्र)
सध्याच्या वेगवान जगात ई-मेल्स ,सेलफोन, अशांसारख्या तत्पर संपर्कमाध्यमामुळे जग जवळ आणले आहे :पण एकेकाळी मुख्यत्वे पत्र या माध्यमातून संपर्क साधला जात असे पत्रांतून कामांच्या तपशीलाखेरीज आपुलकी व जवळीकही साधली जात असे . शिवाय हि पत्रे पत्रं त्या एका विशिष्ट कालखंडाचा दस्तएवज बनून इतिहास अभ्यासकांना व भावी पिढ्यांना मार्गदर्शक ठरत असत .पत्र हा कायमस्वरूपी माहितीस्त्रोत असतो . या पुस्तकातील सुमारे ३०० पत्र इतिहासाचा अनमोल ठेवा आहेत . जे .आर. डी. टाटा या विलक्षण व्यक्तिमत्वाच्या चिकित्सक लेखणीतून उतरलेली हि विविध विषांयान स्पर्श करणारी पत्र तत्कालीन सामाजिक , राजकीय, आर्थिक, औघोगिक अशा अनेक क्षेत्रंच दर्शन घडवतात आणि विसाव्या शतकातील एक महान, बहुआयामी व्याक्तीत्वंच अनेकपदरी अंतरंग उलगडून दाखवतात .
-
Vadal Matha Te 1965 Bharat-Pak Yuddha (वादळ माथा त
२० नोव्हेंबर, १९६२ ला यशवंतराव चव्हाण भारताचे 'सरंक्षण मंत्रिपद' भुषविण्यासाठीच दिल्लीला गेले. 'हिमालयाच्या संरक्षणसाठी सह्याद्री' या शब्दात मराठी जानतेने त्यांना निरोप दिला. पण दिल्लीत दाखल झाल्यानंतर सह्याद्रिला काय मनोव्यथा सहन कराव्या लागल्या याची जाणीव जनतेला झाली नाही. यशवंतरावांनी सर्व व्यथा सहन केल्या व एका वर्षात पंडित नेहरूंचा विश्वास व दिल्लीत आपले विशिष्ट स्थान प्रस्थापित केले. चीन विरुद्ध १९६२ मधील युधातिल पराभवानंतर यशवंतरावांनी सैन्याचे बल व मनोधेर्य उच्वान्यसाठी विशेष प्रयत्‍न केले, तसेच सैन्याला लागणारी सामुग्री, स्वयंचालित बंदुका, दारूगोळा व सर्व निर्माण करण्यासाठी निरनिराळ्या ठिकाणी कारखाने उभारण्याचे कार्य तत्परतेने पार पाडले त्यामुळे १९६५ च्या भारत-पाक युद्धामध्ये भारताला विजय मिळाला. ताश्कंदमध्ये सापडतील. या सर्व घटनांचा व युद्धानंतरच्या राजकीय घडामोडी उहापोह राम प्रधान यांनी या पुस्तकात केला आहे.
-
Pavitram (पवित्रम्)
"सोडून देतो मांझ काम.पण जसे जन्म होत राहतात,तसेच मृतयुही.मग त्या कलेवरांचं काय करायचं? कोण दशक्रिया करणार,अग्नि देणार?कारण ही कलेवरं जर अग्निरहित राहिली तर रोगराई पसरेल. प्रेत खालच्या जातीतलं की वरच्या ह्यांन काय फरक पडणार? सडताना जात दिसत नाही."सगळे स्तब्ध झाले. दत्तू पुजारी शांतपणे उठला... कालिंदी म्हणाली,"तुम्ही योग्य तेच केलंत.आत्तपर्यंत प्रत्येक शुभकार्यात मला टाळण्यत आलं.हीन वागणूक देण्यात आली.आता नदी पलीकडच्यांनीही मला टाळावं? शेवंताकडे बारसं होतं.मला नाही बोलावलं.ही एवदीशी होती शेवंता.जेव्हा हीला.वैद्य त्या वस्तीत यायला तायर नव्हते की तिला इथे आणलेलं त्यांना चालत नव्हतं.त्यांनाही आता पवित्र-अपवित्र जाणवू लागलं?" दाराआडून एकणारा गोविंदा मात्र दुखावला.जो त्रास वर्गातील मुलं आपल्याला देतात,तसाच त्रास ही मोठी माणसं आईबाबांनाही देतात? मग तयांचजवळ तक्रार ती काय करायची?